پول و بانکداری

پول

تعریف پول

تعریف های گوناگونی برای پول وجود دارد که هرکدام با یک رویکرد و تاکید بر نقشی از پول استوار است.

  • تعریف قانونی پول:پول چیزی است که قانون آن را به عنوان پول معین کرده است.
  • تعریف پول بر مبنای مصادیق آن:پول چیزی است که در عمل به عنوان پول استفاده می شود.
  • تعریف پول با معیار مقبولیت عمومی برای مبادله:پول چیزی است که عامه مردم آن را به عنوان ابزار مبادله قرار دهند.
  • تعریف پول بر اساس وظایف آن:پول چیزی است که بتواند به عنوان ابزار مبادله،واحد شمارش و حطظ ارزش مورد استفاده قرار گیرد.

پول بر اساس چهار معیار طبقه بندی می شود

بر اساس ماده اولیه پول:۱-پول کاغذی(مانند اسکناس) ۲-پول کالایی(مانند کالا یا پول فلزی طلا یا نقره)

بر اساس مقام ناشر پول:۱-پول اعتباری که توسط بانک مرکزی و یا دولت به جریان گذاشته می شود.(مانند پول دلالتی و اوراق قرضه دولتی) ۲-پول اعتباری که توسط بانک ها و موسسات مالی غیر بانکی به جریان گذاشته می شود.(مانند اوراق بدهی بانکی و سپرده دیداری)

بر اساس نقد و یا بدهی بودن:۱-پول نقد پولی است که ارزش اعتباری آن در یک شئ خارجی عینیت یافته است و همان چیز ارزش مبادله‌ای را حمل می کند.۲-پول بدهی پولی است که ارزش آن در یک شئ خارجی عینیت نمی یابد به عبارت دیگر این پول یک تعهد پرداخت به عهده امضا کننده یا ناشر آن است(مانند چک)

بر اساس ارزش مبادله ای و ارزش کالایی:۱-پول تمام عیار(ارزش پول با ارزش ماده اولیه آن یکسان است مانند مسکوکات طلا و نقره) ۲-پول اعتباری(پولی است که ارزش مبادله‌ای آن بیش از ارزش ماده اولیه آن است مانند اسکناس)

تعریف حجم پول و حجم نقدینگی

حجم پول:اسکناس و مسکوک را همه مردم به عنوان وسیله مبادله در اقتصاد بکار می برند.بنابراین جز مهمی از حجم پول را تشکیل می دهد.البته اسکناس و مسکوک تنها پولی نیست که مردم برای خرید کالاها و خدمات از آن استفاده می کنند بلکه در مقایسه با پول نقد مردم حسابهای جاری خود را نیز از طریق چک و کارت های اعتباری بکار می گرند به عبارتی حجم پول از رابطه زیر قابل محاسبه است.
سپرده های دیداری + اسکناس و مسکوک در دست اشخاص = حجم پول = M1

حجم نقدینگی:حساب های پس انداز هنگام معاملات به راحتی حسابهای دیداری استفاده نمی شوند.درجه نقد شوندگی این حساب ها در مقایسه با پول نقد کمتر است.از این رو به آن ها شبه پول گفته می شود.که از رابطه زیر قابل محاسبه است.
سپرده های پس انداز مدت دار(شبه پول) + حجم پول = حجم نقدینگی = M2

سیاست های پولی

کنترل عرضه پول از سوی بانک مرکزی را سیاست پولی می نامیم که این سیاست می تواند انبساطی و یا انقباضی باشد.
سیاست انبساطی به معنی افزایش حجم پول در اقتصاد از سوی بانک مرکزی و سیاست انقباضی به معنی کاهش حجم پول در اقتصاد است.

حجم پول و نقدینگی در اقتصاد ایران

در اقتصاد ایران به علت عدم استقلال بانک مرکزی،دولت برای جبران کسری بودجه خود دست به انتشار پول می زند که موجب افزایش حجم پول در اقتصاد می شود.به علت عدم هدایت صحیح این حجم پول وارد شده به اقتصاد نتنها تولید را هدف قرار نداده و موجب افزایش سطح عمومی قیمت ها یا به عبارتی تورم می شود که آن را مالیات تورمی نیز می نامند.
این افزایش حجم پول در اقتصاد ایران به گونه ایست که تنها از ابتدای سال ۹۶ تا انتهای آن نقدینگی ۲۲ درصد افزایش داشته است که یکی از مهمترین عوامل تورم در اقتصاد ایران است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *